Methodologie

Versie 0.3 (concept, augustus 2026). Elke beoordeling op deze site vermeldt onder welke versie van deze methodologie ze is gemaakt. Wijzigt de methodologie, dan blijft zichtbaar welke regels golden toen het oordeel werd gegeven.

Wat dit is

Deze site is een feitelijk naslagwerk van yoga-docentenopleidingen in Nederland. Per opleiding vind je dezelfde controleerbare gegevens: wat kost het werkelijk, hoeveel contacturen krijg je, hoeveel daarvan is onder begeleiding lesgeven, hoe zit het programma in elkaar, en onder welke voorwaarden schrijf je je in (aanbetaling, annulering, terugbetaling). Bij elk gegeven staat een bron en een datum. Wat een school over zichzelf zegt, staat er letterlijk geciteerd bij, herkenbaar als bewering van de school. Zo kun je opleidingen naast elkaar leggen op de punten die ertoe doen, in plaats van op het gevoel dat hun marketing oproept.

Dit is wat ik zelf miste. Wie zoekt, vindt vooral lijstjes die marketing zijn in de vorm van een gids: opleiders leveren hun eigen tekst aan, en het advies komt niet verder dan "kies waar je een goed gevoel bij hebt". Dat advies legt de beoordeling bij de persoon die de stof per definitie nog niet kan beoordelen; daarom zoek je juist een opleiding. Hier staan geen aangeleverde teksten, geen betaalde vermeldingen en geen doorverwijslinks waar ik aan verdien.

Positie: feiten boven keurmerken

Het uitgangspunt van dit onderzoek: kwaliteit moet blijken uit controleerbare feiten (uren, programma, voorwaarden, onderbouwing), niet uit een logo op de site. Een registratie vertelt je wél iets, alleen iets anders dan kwaliteit. Yoga Alliance-registratie betekent dat een school verklaart dat haar programma voldoet aan de urenstandaard van Yoga Alliance: een gedeeld minimumformat dat overal hetzelfde betekent (een studio in het buitenland weet wat "RYT 200" inhoudt), maar geen inspectie van hoe goed het onderwijs is. VYN-erkenning werkt met dezelfde logica, getoetst aan een eigen basisprogramma. En CRKBO-registratie is een fiscaal feit (btw-vrijstelling), geen kwaliteitsoordeel, ook al wordt het geregeld naast keurmerken gezet alsof het er een is. Of een opleiding btw-vrij is, kun je aan de prijs zien; óf een aanbieder daadwerkelijk in het CRKBO-register staat, controleer ik in het register zelf, op de juridische naam. Een opleiding die btw rekent noteer ik niet als 'niet geregistreerd' — dat zou een gevolgtrekking zijn, geen controle. Dit onderzoek is dus ook niet "onafhankelijk van Yoga Alliance" om vervolgens op een ander keurmerk te leunen: er is geen keurmerk om op te leunen.

Registraties worden hier dus wél vastgelegd, als controleerbare feiten en inclusief op wiens naam ze staan, maar nooit als aanbeveling. En een opleiding zonder enige registratie krijgt precies dezelfde feitelijke behandeling.

Deze site introduceert ook geen eigen keurmerk en geen totaalcijfer. Wie een score van 4,7 zoekt, zit hier verkeerd.

Wat ik vastleg

Het urental wordt opengebroken. "200 uur" is de taal van de markt, dus de site gebruikt het als zoeklabel. Maar het getal telt opleidingsuren, niet wat je aan het eind kunt; twee "200-uurs" opleidingen kunnen mijlenver uiteenlopen. Daarom per opleiding, voor zover gepubliceerd: werkelijke contacturen tegenover zelfstudie, en apart het enige urental dat over lesgeven gaat: begeleide lespraktijk, zelf lesgeven terwijl een docent meekijkt en bijstuurt. De opleidingsvorm (een maand intensief tegenover een jaar weekenden) is een eigen gegeven, geen onderdeel van het getal.

Beweringen blijven beweringen. Wat een school over zichzelf zegt, staat hier letterlijk geciteerd, niet samengevat of in mijn woorden naverteld. "De studio zegt: X" is een feit; of X klopt is een aparte vraag, die alleen bij diepgaand beoordeelde opleidingen en met bronnen wordt beantwoord.

Modulaire opbouw wordt zichtbaar gemaakt, niet veroordeeld. Een opleiding uit losse modules opbouwen is op zichzelf geen probleem. De vraag die ertoe doet is of er een doorlopende lijn in zit. Daarom registreer ik per opleiding zes controleerbare signalen: is er een verplichte volgorde, één vast startmoment per groep, een beoordeling die de onderdelen samenbrengt (doorlopend opbouwend of afsluitend; het gaat erom dat íemand het geheel beoordeelt, niet om één groot eindexamen), een doorlopende hoofddocent, worden de modules ook los verkocht, en is de pakketprijs lager dan de som van de losse modules. Er bestaat bewust géén oordeel "samenhang: hoog/laag". De lezer ziet de feiten en weegt zelf.

De toetsvorm wordt bij elke opleiding vastgelegd, ook bij niet-modulaire: beschrijft de school doorlopende toetsing met feedback, alleen een afsluitend examen, of beide? Doorlopende toetsing werkt aantoonbaar beter dan één grote toets op het eind, dus de vorm is informatie. Ook hier geldt: wat de school erover publiceert is het feit; wat dat waard is, komt pas bij een beoordeling aan de orde.

Aangekondigd is niet doorgegaan. Een geadverteerde startdatum is een bewering; of een groep daadwerkelijk van start is gegaan, is een ander feit. Beide worden apart geregistreerd, met bron.

De merknaam is leidend, de officiële werkelijkheid staat ernaast. Je zoekt op de naam die de studio voert. Maar registraties blijken geregeld op een andere naam te staan (een persoonsnaam, een aparte B.V.), en wie de opleiding feitelijk factureert is soms wéér een andere entiteit. Die officiële gegevens worden vastgelegd waar ze vindbaar zijn: het zijn relevante feiten (wat gebeurt er met "jouw" registratie als de hoofddocent vertrekt?), geen verdachtmakingen.

Hoe ik noteer: vier woorden die je moet kennen

Bij gegevens die een school wel of niet publiceert, gebruikt deze site vier waarden, en het verschil is belangrijk:

Ja en nee betekenen: de school zegt het zelf, of het is in een register gecontroleerd. Niet gepubliceerd betekent: ik heb gekeken, en de school vermeldt het niet. Dat is een bevinding, geen gat in mijn onderzoek; als een opleiding van €3.000 nergens vermeldt hoeveel uur begeleide lespraktijk je krijgt, is dát informatie. Nog niet onderzocht betekent: dit heb ik (nog) niet bekeken. Dat is wél een gat in mijn onderzoek, en wordt nooit als bevinding gepresenteerd.

Welke getallen van de school zijn, en welke van mij

Verreweg de meeste cijfers op deze site zijn van de school zelf: geciteerd, met bron en datum. Een enkel getal is van mij. Niet omdat ik het beter weet, maar omdat de school het niet publiceert terwijl het rechtstreeks volgt uit wat ze wél publiceert. Wie een vierjarige opleiding aanbiedt voor een bedrag per studiejaar, publiceert geen totaalprijs, en zonder die vermenigvuldiging staat zo'n opleiding onvergelijkbaar goedkoop in een lijst. Wie contacturen en zelfstudie apart noemt maar nooit optelt, publiceert geen totaal. Prijs per contactuur publiceert geen enkele school.

Die getallen zijn te zien als de mijne. Ze staan er gedempt en cursief bij, in een ander lettertype, met een label dat met "onze" begint: "onze berekening", "onze optelling", "onze telling". De som staat er altijd bij ("onze berekening: 4 × € 1.290"). En het belangrijkste: er staat geen bron bij. Bij een cijfer van de school staat een bron, want er is een pagina waar het staat. Bij een cijfer van mij staat er geen, want die pagina bestaat niet; wat er in plaats daarvan staat is mijn rekensom, zodat je hem kunt narekenen en er iets van kunt vinden. Een getal in de opmaak van de school, met bron, is een bewering van de school. Een getal in mijn opmaak, met som en zonder bron, is een bewering van mij. Dat verschil hoort zichtbaar te zijn en niet in de kleine lettertjes te verdwijnen.

De roostertelling: wat het gepubliceerde rooster verantwoordt

Sommige scholen publiceren hun lestijden. Dat maakt één ding controleerbaar dat anders onzichtbaar blijft, want lesuren kunnen nooit méér zijn dan de tijd dat de zaal open is. Tel de gepubliceerde blokken op en je hebt een bovengrens: ten hoogste zoveel uur. Zet die naast het geclaimde totaal en je ziet hoeveel uur het gepubliceerde rooster níét verantwoordt. Beide getallen zijn van mij, en staan er zo bij.

Ik lees zo'n rooster zo ruim als de pagina toelaat, want een bovengrens hoort ruim te zijn. Genoemde maaltijden knippen de dag in blokken en tellen niet mee. Een onderdeel zonder eindtijd, of met een uitweg erin ("satsang of vrije avond"), tel ik niet mee, en dat zeg ik erbij. Juist die keuze maakt de grens krapper en het verschil dus groter: ze valt uit in het nadeel van de school.

Belangrijker is wat dat verschil niet betekent. Het is geen beschuldiging dat een school minder levert dan ze belooft. Uren mogen buiten een rooster vallen: zelfstudie, opdrachten, voorbereiding. Maar uren buiten het rooster zijn ook niet automatisch opleidingsuren, en dat bepaalt niet de school en niet ik, maar het register waar de opleiding onder valt. De huidige Yoga Alliance-standaard voor een 200-uursopleiding eist dat alle uren "classroom hours" ya-application-guide-2026-07 zijn en sluit het volgen van openbare lessen uitdrukkelijk uit, ongeacht waar die plaatsvinden ya-hours-per-day-2026-07. Een school die naar haar eigen studiolessen wijst, dicht het gat daarmee dus niet.

Voor het observeren van een andere docent en assisteren terwijl een ander lesgeeft ligt het minder hard, en dat hoort u van mij te horen. Yoga Alliance noemt die twee wél degelijk als praktijkonderdeel, op twee plekken: in het helpdeskartikel waarin het zijn onderwijscategorieën uitlegt ya-educational-categories-2026-07, en in de standaard voor de 300- en 500-uursopleidingen ya-standards-2026-07. Alleen zegt geen van beide iets over déze opleiding. Dat helpdeskartikel somt de categorieën van alle opleidingsniveaus door elkaar op (het komt op zeven categorieën, terwijl geen enkele opleiding er zeven heeft), en in het hoofdstuk over de 200-uursstandaard zelf ontbreekt die opsomming. Dat observeren en assisteren dáár meetellen is dus mijn lezing, niet een zin die Yoga Alliance ergens zo opschrijft. Ik houd die lezing aan omdat ze de school ten goede komt, en bij de opleiding zelf staat welke stappen van mij zijn.

Ik lees het verschil daarom als "buiten het gepubliceerde rooster": niet als "wordt niet gegeven", maar evenmin als "wordt elders wel gegeven". De redenering staat bij het getal, inclusief de plek waar een stap van mij is en niet van het register. En dit alles geldt alleen waar een school tijden publiceert: publiceert ze die niet, dan staat er niets. Geen rooster, geen bewering.

Diepteniveaus en actualiteit

Niet elke vermelding is even diep onderzocht, en dat staat er eerlijk bij. Basisvermelding = feiten van de eigen site en uit registers. Onderzocht = aangevuld met signalen over samenstelling en inschrijfvoorwaarden. Beoordeeld = volledige analyse, met deelscores en wederhoor. Elke vermelding draagt een datum "laatst gecontroleerd"; verouderde gegevens zijn aan die datum te herkennen.

Beoordeling: deelscores, geen eindcijfer

Diepgaand beoordeelde opleidingen krijgen scores (1–5) op vier assen: pedagogiek (begeleide lespraktijk, groepsgrootte, en de manier van toetsen en feedback geven; doorlopende toetsing met feedback werkt aantoonbaar beter dan één groot eindexamen), inhoudelijke onderbouwing (anatomie en fysiologie tegenover pseudowetenschap; gezondheids- en inkomensbeloften), transparantie (publiceert de school syllabus, urenverdeling, toetscriteria en leeslijst? De mate waarin je een opleiding überhaupt kúnt beoordelen is zelf een signaal), en commerciële eerlijkheid (prijstransparantie, inschrijf- en annuleringsvoorwaarden, en de druk om door te kopen: heb je die vervolgopleiding van 300 uur echt nodig?).

Er is bewust geen totaalcijfer. Een gemiddelde van die vier assen zou suggereren dat ze tegen elkaar wegstrepen, alsof een uitstekende sfeer pseudowetenschappelijke anatomie goedmaakt. Welke as het zwaarst weegt, hangt af van wat jíj zoekt; die afweging neem ik niet van je over. Elke score gaat vergezeld van de redenering en het bewijs, zodat je het er ook mee oneens kunt zijn.

Waarom geen sterren of recensies? Tevredenheid en onderwijskwaliteit lopen bij opleidingen vrijwel los van elkaar: wie net duizenden euro's heeft geïnvesteerd in iets dat ook een persoonlijke reis was, beoordeelt warmte en sfeer, niet of de anatomie klopte en of de beloften eerlijk waren. Een 4,9 houdt precies de marketingdynamiek in stand die deze site wil doorbreken.

Bronnen en bewijs

Elk gegeven heeft een bron, en elke geciteerde pagina wordt op het moment van vastlegging dubbel bewaard: in een publiek webarchief (Wayback Machine of archive.today) én als eigen kopie. Die twee dekken elkaars zwakte af. Het publieke archief is onafhankelijk, maar een site-eigenaar kan zijn domein laten uitsluiten, en dan verdwijnen ook alle historische snapshots. De eigen kopie kan niemand intrekken, maar is minder onafhankelijk; de versiegeschiedenis van deze site legt vast wanneer ze is gemaakt. Past een school haar pagina aan, dan blijft zo hoe dan ook controleerbaar wat er stond toen het werd genoteerd. Waar een domein uit publieke webarchieven blijkt te zijn verwijderd, staat dat bij de vermelding, want ook dat de geschiedenis niet publiek te controleren is, is relevante informatie.

Bij sommige pagina's lukt die dubbele bewaring niet, en ook dat hoort er eerlijk bij te staan. Registerpagina's en helpdesk-artikelen worden tegenwoordig volledig door de browser opgebouwd; een publiek webarchief bewaart daarvan alleen het omhulsel: kop, menu, voettekst, en geen letter van de inhoud. Zo'n snapshot vastleggen zou bewijs suggereren dat er niet is. In die gevallen blijft de publieke helft dus bewust leeg en is de eigen, in een browser gerenderde kopie het bewijs; bij de vermelding staat dan "publiek n.v.t. (niet vast te leggen) · lokaal ✓" in plaats van een vinkje dat nergens op slaat. Let op het verschil met een streepje: "—" betekent dat ík het nog niet gedaan heb, "n.v.t." dat het niet kán. Dat onderscheid is hetzelfde als tussen "niet gepubliceerd" en "nog niet onderzocht" hierboven, en het hoort ook hier zichtbaar te blijven.

Wederhoor en correcties

Hoe zwaarder het oordeel, hoe zwaarder de waarborg. Een basisvermelding bevat uitsluitend wat de school zelf publiceert, geciteerd met bron. Die verschijnt zonder voorafgaand wederhoor; het correctiekanaal staat vanaf dat moment open. Vóór publicatie van een beoordeling, waar mijn analyse en deelscores bijkomen, leg ik de school de genoteerde feiten voor, ter correctie. Niet als open vraag, maar concreet: "zo heb ik jullie opleiding genoteerd; klopt dit?" Reageren kan binnen vier weken; die termijn staat in het verzoek zelf, en staat ook bij de vermelding, zodat een lezer kan zien hoe lang er is gewacht. Onderbouwde correcties worden verwerkt en zichtbaar gemaakt. Geen reactie wordt genoteerd als: uitgenodigd te corrigeren op datum X, geen reactie binnen de gestelde termijn — nooit vóórdat die termijn is verstreken. Zolang de termijn loopt, staat er dat er een reactie wordt afgewacht: dat is een feit over mijn proces, geen bevinding over de school.

Iedereen kan fouten melden, ook lezers en oud-studenten: de correctie- en klachtenprocedure staat open en beschrijft precies wat er met een melding gebeurt. Gegronde meldingen worden verwerkt met bronvermelding, en elke vermelding heeft een openbare wijzigingsgeschiedenis: wat is wanneer aangepast, en waarom. Stilzwijgende correcties bestaan hier niet — ook niet als de correctie mij ongelegen komt.

Grenzen en bekende vertekeningen

Dit overzicht heeft beperkingen, en die staan liever hier dan in een weerwoord van een school. Van buiten is niet alles zichtbaar: de samenhang van een curriculum is deels alleen van binnen te ervaren; ik registreer de structurele signalen, niet de ervaring. De methode beloont publiceren: een school die weinig op haar site zet, verzamelt "niet gepubliceerd"-noteringen. Dat is een bewuste keuze, geen ongeluk (een curriculum publiceren vergt geen duur webontwerp, een PDF volstaat), maar het blijft een vertekening, en juist daarom staat het correctiekanaal voor elke school open. Gevestigd is niet hetzelfde als goed: dat een opleiding al vijftien jaar draait, bewijst bestendigheid, geen kwaliteit. Economische analyses zijn analyses: waar deze site redeneert over bijvoorbeeld de vraag wie er profiteert van btw-vrijstelling, staat de redenering erbij en is het als analyse gemarkeerd, nooit als feit over een specifieke school. En tot slot: zodra deze cijfers ertoe doen, gaan scholen ermee adverteren. Dat is deels winst (het gesprek gaat dan over lespraktijk in plaats van urentotalen), maar het betekent ook dat opgegeven cijfers blijvend controle nodig hebben.

Waar ik zelf sta

Dit onderzoek is niet neutraal, en doet ook niet alsof. Er zitten waardekeuzes in die je moet kennen om het goed te kunnen gebruiken.

Ik vind dat een dócentenopleiding in de eerste plaats moet opleiden tot lesgeven; daarom weegt begeleide lespraktijk hier zwaarder dan de diepte van de persoonlijke ervaring. Ik vind dat wie geld vraagt voor onderwijs over het lichaam, zich voor feitelijke beweringen over dat lichaam moet kunnen verantwoorden; daarom toets ik anatomie- en gezondheidsbeweringen aan de stand van de wetenschap, en geldt "het is een eeuwenoude traditie" hier niet als bewijs. En ik vind transparantie een plicht: wie duizenden euro's vraagt, hoort te laten zien wat je daarvoor krijgt.

Dat zijn standpunten, geen feiten, en je kunt er anders in staan. Wie yoga vooral als spirituele weg ziet en een opleiding zoekt als persoonlijke vorming, weegt deze assen anders, en dat is legitiem. Daarom is de bouw van deze site zo belangrijk: de feiten staan los van mijn weging, beweringen staan er letterlijk, en bij elk oordeel staat de redenering. Je kunt mijn waarden naast je neerleggen en toch alles aan de feiten hebben.

Ten slotte: ik ben zelf yogadocent, gevormd in een kleine wereld waarin iedereen elkaar kent en ik mijn eigen voorkeuren en blinde vlekken heb meegekregen. Ik claim niet dat ik daarboven sta. De methode is juist zo ingericht dat ze mij ook beschermt tegen mijzelf: bronnen bij alles, letterlijke citaten, openbare wijzigingsgeschiedenis, en wederhoor vóór elk oordeel. Waar mijn vooringenomenheid toch doorsijpelt, is ze daardoor in elk geval zichtbaar en aanvechtbaar.

Gebruik van AI

Bij dit onderzoek gebruik ik AI-hulpmiddelen, en ook dat hoort hier transparant te staan. AI helpt bij het verzamelwerk: registers doorzoeken, gegevens van opleidingspagina's overnemen in de vaste structuur, en teksten opzetten. Dat maakt de brede, vergelijkbare basislaag praktisch haalbaar voor één persoon.

Wat AI hier níet doet: geen enkel gepubliceerd gegeven rust op wat een AI-model "weet". Elk feit komt uit een opgehaalde bron (de pagina van de school, een openbaar register) die gearchiveerd is en bij het gegeven vermeld staat. Je hoeft dus noch mij, noch de AI te geloven: je kunt elke bron zelf naslaan. Oordelen, scores en analyses zijn van mij, en vóór publicatie controleer ik wat er staat. Fouten blijven volledig mijn verantwoordelijkheid; het correctiekanaal maakt geen onderscheid naar hoe een fout is ontstaan.

Onafhankelijkheid en financiering

Dit is een onafhankelijk onderzoeksproject van één persoon, Ivo Hofland. Er zijn geen betaalde vermeldingen, geen samenwerkingen met opleiders, geen vergoedingen voor doorverwijzingen en geen advertenties. Geen enkele school heeft invloed op haar vermelding, anders dan via de openbare correctieprocedure. Ik ben zelf yogadocent, en heb daardoor hier en daar een werkrelatie met studio's die ook opleiden. Zo geef ik losse lessen bij een studio die een docentenopleiding aanbiedt, zonder zelf bij die opleiding betrokken te zijn. Zulke banden staan expliciet vermeld bij de betreffende vermelding, zodat je zelf kunt wegen wat je daarvan vindt.

Wat hier wel en niet in staat

Opgenomen worden docentenopleidingen die in Nederland worden aangeboden onder de gangbare 200-, 300- of 500-uurslabels, ongeacht of ze ergens geregistreerd zijn. Opname is beschrijvend, geen aanbeveling. Kleinere varianten (losse 50-uurs specialisaties als zelfstandige opleiding) volgen later; waar ze bouwsteen zijn van een groter programma, staan ze er nu al als onderdeel. Ontbreekt een opleiding? Meld het: de lijst wil volledig zijn binnen deze afbakening.

Wijzigingsgeschiedenis: v0.1 (juni 2026): eerste concept. — v0.2 (juli 2026): twee onderwerpen toegevoegd die de site al toepaste maar hier niet verantwoordde. "Welke getallen van de school zijn, en welke van mij" beschrijft de afgeleide cijfers (totaalprijs uit een jaarbedrag, urentotaal, prijs per contactuur) en waaraan je ze herkent: eigen opmaak, de som erbij, en geen bronvermelding. "De roostertelling" beschrijft de bovengrens die uit gepubliceerde lestijden volgt, het verschil met het geclaimde urentotaal, en vooral wat dat verschil niet betekent, inclusief de regel dat uren buiten het rooster niet vanzelf opleidingsuren zijn, omdat het register bepaalt wat meetelt. Daarnaast is bij "Bronnen en bewijs" vastgelegd hoe wordt omgegaan met pagina's die publiek niet te archiveren zijn. — v0.3 (augustus 2026): "De roostertelling" citeert nu de Yoga Alliance-documenten waarop de classroom-hours-regel en de lezing over observeren en assisteren rusten; die twee passages stelden voorheen andermans regels als feit zonder bron.